Yitik Mühür
Osman Bey, yılların tecrübesiyle, idari işleri büyük bir maharetle yapan ve bu hususta kendinden beklenenin en iyisini vermek için büyük bir sorumluluk şuuruyla hareket eden bir okul müdürüydü. Zaman zaman branşı olduğu üzere Fen Bilimleri dersine giriyor, teneffüslerde, bazen öğretmeler odasına giderek öğretmenleri moral ve motivasyon yönünden takviye ediyordu. Örnek bir insan, lider vasfına sahip bir idareciydi.
O gün okuldan erken çıkmış ve Milli Eğitim Müdürlüğünün kendisinden istediği evrakı yetiştirmeme ihtimalinden dolayı biraz da telaşa kapılmıştı. Arabasına binip hareket etmeden önce, hani olur da bir eksiği veya yanlışı varsa mahcup olmamak için yazdığı evraka son bir kez daha göz gezdirdi ve evrakın mühürlenmemiş olduğunu fark edince, arabayı okulun bahçesinde çalışır durumda bırakarak okula yöneldi. Aceleyle odasının kapısını açıp masasına geçti, koltuğuna oturdu ve el yordamıyla çekmecesinden okulun mührünü buldu. Fakat ıstampayı bulamıyordu. Bütün çekmecelere teker teker baktı fakat bulamadı. Tam o anda aklına gelmişti; sabah, insanların parmak izlerinin birbirinden farklı olduğunu ispatlayan bir deney yapmak için ıstampayı derse girdiği sınıflardan birine götürmüş ve ders bitiminde de getirmeyip sınıfta unutmuştu. Koridorda bekleyen nöbetçi öğrenciye seslendi. Nöbetçi gelene kadar duvardaki saate baktı ve mesai bitmeden evrakı yetiştiremeyeceğini düşündü. Evrakı masadan aldı ve hızla odasından çıktı. Nöbetçi öğrenci, niçin çağırıldığını daha anlayamadan müdürün nazik bir el hareketiyle geri gitmişti. Osman Bey, “Nasılsa gittiğim yerde bir ıstampa bulur mühürlerim. Şimdi öğrenciyi sınıfa gönderip öğretmenin ve öğrencilerin dikkatini dağıtmak olmaz.” diye düşünerek mührü, mürekkebi bulaşmasın diye küçük bir raptiye kutusuna koyup cebine attı. Okulun merdivenlerinden hızla inip arabasına bindi ve mesaiden önce Milli Eğitim Müdürlüğüne yetişip evrakı teslim etti.
Birkaç gün sonra telaşlı bir hal vardı Osman Bey’de. Hızlı adımlarla merdivenleri üçer beşer indi ve zemin kattaki Müdür Yardımcısı Sami Bey’in odasına girdi. Sami Bey’in önünde yine her zaman olduğu gibi birkaç sayfa evrak vardı ve gözü bilgisayar ekranı ile masasındaki kâğıtlar arasında gidip gidip geliyordu. Müdürün telaşını görünce burnunun ucunda asılı duran yakın gözlüğünü zarif bir el hareketiyle çıkararak masaya koydu. Daha bir şey demeden, Osman Bey’in kükreyişiyle yerinden fırladı.
“Yahu kardeşim, aldığın mührü neden yerine bırakmıyorsun?”
“Müdür Bey, benim âdetim değil izinsiz bir şey almak, bilirsiniz. Hem ne olmuş mühre?”
“Sorma kardeşim benimki de lâf işte. Biliyorum senin izinsiz bir şey almayacağını ama ne bileyim bulamadım işte, telaştan da ne yapacağımı şaşırdım.”
“Oturun Müdürüm hele, birer çay içelim sonra beraberce düşünür, araştırır, buluruz bu mühür her neredeyse. Hem kim ne yapacak bu mührü. Hazinenin mührü değil ki alan adamın işine yarasın.”
“Valla onu bunu bilmem de hocam, her zaman koyduğum yerde bulamadım ve çekmecelerimi altüst ettim, yok yok yok!..”
Aradan geçen iki zor ve sıkıntılı gün içinde Osman Bey mührü hem okulda hem de evde aramaya devam ediyordu. Durumu ailesi de biliyordu artık. Evdeki bütün kıyafetlerinin ceplerine, oğlunun oyuncak sepetine yani en olamayacak yerlere bile bakıyordu. Yemeden içmeden de kesilmişti adeta. Artık yapacak bir şey kalmamıştı. Çaresiz resmi prosedürü işletmeye başlamalıydı. Ama bunun sonunda okula soruşturma için müfettiş de gelecekti. Tabii Osman Bey ceza da alacaktı. En çok bu kahrediyordu onu. Onca yıllık meslek hayatında bir uyarı yazısı bile almamıştı. Sözlü bir uyarı ve hatta bir ima bile onu sarsmaya yeterdi oysa.
***
Mesleğinin ilk yıllarında geçici olarak görevlendirildiği bir okulda, bir gün nöbetçi olduğunu unutmuştu ve okula gittiğinde kapıda dikilen müdür yardımcısı onu odasına almış ve kibarca uyarmıştı. Osman Bey nöbetçi olduğunu unutmuştu oysa. Gaflet insan içindi ama okul dışında da samimi olduğu bir arkadaşından yani müdür yardımcısı Altan Bey’den uyarı almak, onun o dakika oradan ayrılıp, önüne gelen ilk boş sınıfa girip, hıçkıra hıçkıra ağlamasına yetmişti. “Nasıl olurda unuturum, arkadaşıma neden mahcup olacağım bir iş yaptım böyle? Ya bir daha tekrar edersem bu hatayı?”
Zihnini meşgul eden bu kötü hatıra, onun idareciliğe başlamadan önceki öğretmenliği döneminde geçirdiği ilk imtihandı. “Ya ben de bir gün bir arkadaşımı vazifeyi aksatması yüzünden uyarmak zorunda kalırsam?” diye düşünürdü o zamanlar. Ama vazifenin önünde hangi engel durabilirdi ki? Tabii uyaracaktı, iltimas şeytani bir hasletti.
***
Şimdi hatırladığı anıları, birkaç gündür dur durak bilmeden giriştiği arama çalışmaları, uykusuz geceleri ve bazen öğünleri atlayarak geçirdiği mesai saatleri onu sebeplerin sükût ettiği noktaya getirmişti. Ne hafızası yardımcı oluyordu ne de sabrı. Artık sadece alacağı cezayı düşünüyordu. Aslında alacağı ceza da mühim değildi belki. Meslektaşları onun bir emanete bile sahip çıkamadığını düşüneceklerdi. Kim bilir, okula gelecek müfettişin çatık kaşları, onun izzet-i nefsine nasıl dokunacak ve onu kaç yerinden hançerleyecekti?
Bu kadar büyütülecek ne vardı acaba? İyisi mi internete girip “kaybolan okul mührü için verilecek ceza?” diye aratmak lazım. Hiç vakit kaybetmeden bunu yapmalıydı ve düşünceli düşünceli dolaştığı okul bahçesinin bir ucundan okulun giriş kapısına kadar hızlı adımlarla yürüdü ve merdivenleri ikişer ikişer adımlayarak odasına girdi, kapıyı kapatıp koltuğuna oturdu. Derdini arama çubuğuna açtı. Ama “bir söyle bin ah işit” nev’inden bir tablo çıktı karşına. Seksen bir bin arama sonucunun ilk birkaç sayfasını hızlı bir şekilde taradı. Öğretmen ve memur forumlarında adeta ağlayan ağlayanaydı. Yahu bu kadar kişi de benim gibi mühür kaybettiyse ne yazık! Ama her gün internet üzerinden aldığı elektronik evrakın en az bir tanesi ya kayıp mühür ya da kayıp mühür beratı ile ilgili değimliydi zaten? Muhtarlıklar mı desen, müftülükler mi desen, hele okullar? Evet, okullar hakkındaki kayıp mühür ilanları da az değildi hani. Memleketin dört bir yanından ne çok kayıp ilanıydı bu? “Bu kadarını soruşturmaya müfettiş yetmez. Hay Allah! Ben neye bakacaktım, aklım nereye gitti şimdi?” diye düşündü ve ilk sayfalardaki forumlardan birine girdi. “Okul yansın ama mühür ve berat kaybolmasın!” yazanlar mı, “kınama cezası verilir” diyenler mi? Havsalası hepten dağılmıştı Osman Bey’in. Ani bir refleksle eli telefona gitti. Milli Eğitim Müdürlüğünü arayacaktı. Ama ilk kime anlatmalıydı derdini? Hemşerisi olan şube müdürünü Bülent Bey’i bağlattı. Durumu anlatıp işin resmi safahatını soracak ve telefon kapattıktan sonra da hemen gereğini yapacaktı. “Keşke her şey bir an evvel olup bitse; yazışmaları yapsam, soruşturmam hemen başlasa, cezam hemen verilse ve ben de başıma gelenleri bir çırpıda yaşayıp unutsam.” diye düşünürken telefon bağlanmıştı. Derdini anlattı ve duruma üzülen şube müdürü biraz da hemşerisini koruma ve kollama sâikiyle “Bekle hocam, okula geliyorum şimdi, yüz yüze konuşalım.” Dedi. Milli Eğitim Müdürlüğü, Osman Bey’in okuluna yakındı.
Kısa bir süre içinde milli eğitimin siyah renkli makam aracı okul bahçesindeydi. Aslında Osman Bey bu durumdan da rahatsız olmuştu. Kimseden koruma ve kollama istememişti. Tek istediği işin resmi prosedürünü öğrenmek ve ona göre hareket etmekti.
Aşağı indi, şube müdürünü karşıladı ve odaya geçtiler. Şube müdürü durumdan vazife çıkararak okulun hizmetlisinden tut da müdür yardımcısı ve mührün kaybolduğu gün nöbetçi olan iki öğretmene varıncaya kadar herkesi tek tek çağırttı. Aslında yaptığı doğru değildi. Bu iş ancak bir soruşturma marifetiyle veya bir muhakkik ya da bir müfettiş eliyle yapılırdı. Ama ah işte bu hemşerisini koruma hissi yok mu? İnsana her şeyi yaptırırdı. Şube Müdürü Bülent Bey ilk anda yaptığı bu kısa yoklama ile güya kayıp mühür ile ilgili bir ipucu bulacaktı, bulamadı. Osman Bey ise terden ve utançtan erimiş bitmişti. Şimdi bütün okula yayılacaktı haber. Öğretmenler odasında günün konusu belli olmuştu artık. Ama ne çare, olan olmuştu bir kere.
Şube müdürü de istediğini alamamış ve son tahlilde, artık resmi işlemler ile ilgili yapılaması gerekenleri bir bir anlatmaya başlamıştı hemşerisi Osman Bey’e:
“Bak Osman Hocam! Önce bize mührüm kayboldu diye yazını yaz. Ardından Darphane’ye yetmiş beş lira yatır ve makbuzu, “yeni mühür talebi” yazına iliştirip İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne elden gönder. Yeni mührün basılıp gelmesi belki ayları bulur ama biz de İl Müdürlüğüne yazarız onlar da 81 ilin valiliğine yazarlar. Tabii sonra müfettiş gelir. Tahminimce kınama cezası gelir, ama daha önce hiç cezan yoktur senin, bu yüzden kınamanın bir altı olan uyarıyı alırsın iş biter. Dert etme! Sen işlemleri bir an evvel başlat hemşerim, tamam mı?”
“Tamam!”
*
Osman Bey, o sabah işe giderken giyinmek üzere elbise dolabına yöneldi. Pantolonu sanki bir-iki beden büyümüştü. Hayret! Kemerini arıyordu. Kilo mu vermişti acaba? Gidip basküle çıktı ve dört kilo vermiş olduğunu gördü. Yaklaşık on gün içerisinde vermişti bu kiloyu. Yemeden içmeden kesilince böyle olmuştu. Sıkıntısını belki sadece uykuya daldığında unutuyordu, o da uykuya hemen dalabilirse. Hele son birkaç gündür yatak adeta Diogenes’in iğneli fıçısına dönmüştü sanki.
Osman Bey bu düşünceler içinde aradığı kemerini buldu. Beline taktıktan sonra bir müddet yatağın üzerine oturdu. Aslında oturmadı, yığıldı. Aklına Üstad Necip Fazıl’ın “Muhasebe” şiirinden birkaç dize geldi. “Tırnağı, en yırtıcı hayvanın pençesinden, /Daha keskin eliyle, başını ensesinden, /Ayırıp o genç adam, uzansa yatağına; /Yerleştirse başını, iki diz kapağına; /Soruverse: Ben neyim ve bu hal neyin nesi? /Yetiş, yetiş, hey sonsuz varlık muhasebesi?”
*
Osman Bey evden çıkmadan son kez çalışma odasına girdi, bilgisayarını açtı ve google’a “yitiğini bulmak için dua” diye yazdı. Aradığı duayı bulmuştu. Hemen yazıcıdan bir çıktı alıp katlayarak cebine koydu ve evden çıktı. İlk boşlukta okuyacaktı. Öyle de yaptı; okulda okudu, evde okudu, halini Rabbi Rahîm’ine arz etti. O gün okulda İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünden aramışlardı. Bu defa Müdür görüşecekti. Belli ki kayıp mühür yazısından henüz haberdar olmuştu İlçe Milli Eğitim Müdürü. Hemen arabasına binip soluğu İlçe Milli eğitim Müdürlüğünde aldı. Müsaade istedi ve müdürün odasına girdi.
Müdür hep celalliydi. O gün de öyleydi. Kükredi adeta. “Yahu Osman Bey bu mühür nasıl kaybedilir.”
“Kaybettik işte müdürüm. Yer yarıldı da içine aldı sanki.”
“E ne olacağını biliyor musun şimdi?
“Biliyorum!”
“Bir mühür nasıl kaybedilir yaa!”
“Her gün onca kurum nasıl kaybediyorsa benim mühür de öyle kayboldu müdürüm. Herkes kendi yitiğine yansın!”
“Ne demek bu şimdi Osman Bey?”
“Evet herkes kendi yitiğine yansın! Ben mührü kaybettim belki ama daha kıymetli bir yitiğimi buldum. Bakın müdürüm bir hafta on gün içinde üç beş kilo verdim. Yemeden içmeden kesildim, uykularım kaçtı. Ne için? Bu dünyada alacağım bir cezayı düşünerek, insanlar tarafından kınanacağımı düşünerek, dünyevi bir emanete sahip çıkamadığımı düşünerek? Ama benim yitiğim mühür değilmiş. Ben hangi hesabın daha çetin olacağını buldum, yitiğim buymuş. Artık bundan sonrası ne gam ne keder?”
Müdür, Osman Bey’in bir çırpıda verdiği iman dersini bir hap gibi yutmuş ama sindirememişti. Biraz tefekkür etmesi lazımdı. Osman Bey söyleyeceğini söylemiş ve okuluna dönmüştü.
Mührün kaybolmasının ardından yaklaşık yirmi gün geçmişti. Yine mühürleyerek elden teslim etmesi gereken bir evrakı imzaladı ve İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne gitti. Evrakı teslim alan memur:
“Hocam, yazının ekinde mühür yok.” demişti.
Osman Bey:
“Bilmiyor musun kardeşim bizim mührü kayıp olduğunu? Yeni mühür istedik, gelecek herhalde. O zamana kadar evrak mühürsüz gelecek. Ne yapayım yani?” diye çıkıştı.
“Hocam şuradaki raptiye kutusunda bir mühür var. Hangi okula ait bilemiyorum. Sizin okulun olmasın sakın. Yaklaşık bir aydır duruyor burada.” dedi, sürekli sırıtmaktan sağ yanağı felçli gibi duran memur.
Memurluğun ciddiyet ve vakarından zerre kadar nasibini almamış bu adamın tavrı, Osman Bey’i çok sinirlendirmişti. Ama onun aklı mühürdeydi. Memurun işaret ettiği yere doğru yöneldi ve kutuyu açıp yitik mührüne kavuştu.
Yaklaşık bir aydır kayıp olan mührü bulduğu için defalarca şükür eden Osman Bey, mührü bulduğuna mı sevinsin, bir aydır masasındaki mührün kime ait olduğu araştırmayan ve yüzden kendisine ne çileler çektiren memura mı kızsın bilmedi. Mührü alıp çıktı.
Her iki yitiğini de bulmuştu Osman Bey. Ama hangisinin daha mühim olduğunu da anlamıştı artık. Şimdi yapacağı şey belliydi. Hem emanete sahip çıkma hususunda daha dikkatli olacak hem de kendisine yitiğini bulduran Rabbine bol bol şükredecekti.